Cwestiynau Cyffredin

Cwestiynau a Ofynnir yn Aml am y Rhaglen Amlinellol Strategol i Drawsnewid Gwasanaethau Canser yn Ne Ddwyrain Cymru.

Na. Lle bo’n briodol yn glinigol, bydd cleifion yn dal i ddod i Felindre. Mae gennym rai offer, er enghraifft ar gyfer ymbelydredd, sydd mor arbenigol a drud, fel ei bod yn gwneud llawer mwy o synnwyr i barhau i’w gynnig mewn lleoliad canolog. O ran gwasanaethau eraill, ceir tystiolaeth y gall canolbwyntio ein arbenigedd wella canlyniadau i gleifion, ac yn ein profiad ni, mae cleifion yn barod i deithio i gael y gofal gwell hwn.

Ond mae llawer o driniaethau a allai, ac a ddylai, gael eu cyflwyno’n lleol, naill ai mewn ysbytai lleol, y gymuned ac mewn lleoliadau gofal sylfaenol, neu yn y cartref. Rydym yn disgrifio hyn fel tynnu gwasanaethau arbenigol tuag at y cleifion. Lle bynnag y bo’n bosibl ac yn ddymunol, bydd ein gwasanaethau yn dod at y cleifion, ac nid i’r gwrthwyneb.

Mae atal, canfod, diagnosio, trin a chefnogi canser bob amser wedi digwydd mewn llawer o wahanol leoliadau a sefydliadau GIG Cymru. Mae llawer o gyrff sydd â chyfrifoldeb am ddarparu gwasanaethau yn y maes hwn, ac ni fydd hyn yn newid. Er enghraifft, mae llawdriniaeth canser wedi cael ei wneud mewn ysbytai lleol erioed, ac mae hyn yn debygol o barhau.

Beth bynnag fydd y model gwasanaeth ar gyfer y dyfodol, bydd angen addasu hyn i gyd-fynd  â’r galw cynyddol, anghenion cymhleth y cleifion a thriniaethau arbenigol. Rydym yn credu ei bod yn well cynllunio’n strategol ar gyfer y gwasanaeth hwn gan y bydd hyn yn fwy tebygol o ddarparu gofal iechyd darbodus a fforddiadwy i bawb. Rydym yn gwybod bod atal afiechydon yn well ac yn fwy cost effeithiol na’u trin.

Rydym hefyd yn gwybod bod costau gofal ataliadwy, heb eu trefnu, yn uchel  ac y gall diagnosis cynnar leihau costau triniaethau a gofal lliniarol drud.

Yn y pen draw, bydd rhaid i wasanaeth y dyfodol gael ei ddarparu o fewn yr adnoddau penodedig a’r adnoddau sydd ar gael i GIG Cymru. Rydym yn credu y byddwn yn cael gofal o safon decach ac uwch drwy gynllunio ymlaen yn dda.

Rydym yn dal i fod ar y cam cynnar o ran ymchwilio i ddichonoldeb. Byddwn yn gallu rhoi mwy o fanylion am gostau ar ôl i’r achos busnes amlinellol gael ei gyflwyno yn gynnar yn 2017.

Mae Canolfan Ganser Felindre yn darparu gofal arbenigol ac anllawfeddygol ar gyfer cleifion yn Ne Ddwyrain Cymru. Rydym hefyd yn darparu rhai gwasanaethau arbenigol ar gyfer cleifion y tu hwnt i’r ffiniau hyn, e.e. gwasanaethau radiotherapi arbenigol a threialon clinigol cyfnod cynnar. Rydym yn adnabod y gwasanaeth hwn yn dda, ac yn darparu gofal rhagorol ac yn arwain ymchwil o ansawdd uchel. Fodd bynnag, er bod cleifion sy’n cael y gofal hwn yn ei raddio’n uchel iawn, rydym hefyd yn ymwybodol na fydd parhau i wneud hyn yn unig yn gwella canlyniadau cyffredinol i gleifion fel eu bod yn debyg i’r rhai yn y gwledydd cymharol sy’n perfformio orau.

Mae hefyd yn amlwg i ni, wrth i ni ddatblygu ein model gwasanaeth gyda’n partneriaid yn Ne Ddwyrain Cymru, yr ydym yn gobeithio y bydd yn ‘tynnu’ gwasanaethau tuag at y claf, ei fod yn debygol iawn y gallai manteision y model hwn gael eu mwynhau gan gleifion y tu hwnt i De Ddwyrain Cymru. Er enghraifft, os byddwn yn datblygu gwell cefnogaeth i glystyrau meddygon teulu ar ffurf gwell mynediad o ran diagnosio, cyngor a chefnogaeth, nid oes rheswm i feddwl na ddylai hyn fod o fudd i gleifion ar draws Cymru gyfan. Byddwn yn arwain a chyflwyno’r dysgu hwn drwy strwythurau presennol fel y Fframwaith ar gyfer canser mewn Gofal Sylfaenol a’r Rhwydweithiau Canser, sydd yn fuan i gael cylch gwaith ar gyfer Cymru gyfan.

Enghraifft arall fyddai comisiynu offer radiotherapi (cydlynu’r broses o brynu’r cyflymyddion llinellol newydd ac amnewidiol). Mae hyn yn debygol o fod yn fwy strategol, effeithlon a chost effeithiol, er enghraifft trwy gael contract cynnal a chadw ar gyfer yr holl beiriannau yng Nghymru.

Mae gennym berthynas ardderchog gyda Chanolfan Ganser Singleton yn Abertawe. Mae gennym raglen hyfforddi unigol ar gyfer staff meddygol a lle bynnag posibl, rydym yn rhannu meddyliau, datblygiadau gwasanaethau a syniadau ymchwil. Mae angen i ni archwilio sut y gall y cydweithio hwn gael ei gryfhau ymhellach i gleifion ledled De Cymru.

Yr her fydd cymryd yr holl bethau sy’n gwneud Felindre mor arbennig, yr arbenigedd, yr amgylchedd cyfeillgar i gleifion a’r diwylliant a diben ar y cyd y staff i ddarparu gofal, ansawdd a rhagoriaeth, a’u chyflwyno mewn cyfleuster sy’n addas ar gyfer y 50 mlynedd nesaf.

Mae’n bwysig hefyd ein bod yn addasu i anghenion cymhleth cleifion nawr ac yn y dyfodol. Rydym yn credu y bydd integreiddio’r gofal a ddarperir gan Felindre yn well gyda’n partneriaid Bwrdd Iechyd yn sicrhau y bydd triniaeth a chefnogaeth yn cael eu darparu mewn lleoliad mwy amserol, effeithiol a chyfleus. Felly, rydym yn credu y dylai rhai cleifion sydd ar hyn o bryd yn gorfod teithio i Felindre allu derbyn yr un gofal rhagorol mewn unedau canser yn nes at adref, ac rydym yn credu y gall rhai cleifion sydd ar hyn o bryd yn derbyn gofal yn yr unedau hynny mewn gwirionedd gael eu rheoli’n well yn y gymuned ac mewn lleoliadau gofal sylfaenol.

Mae’n debygol y bydd y model gwasanaeth hwn yn parhau i gael ei ddatblygu dros y 10 mlynedd nesaf, ac rydym yn credu y gallai Felindre gael rôl arweiniol wrth lunio hyn.

Mae nifer o resymau. Y pwysicaf yw bod mwy o bobl yn cael canser, sydd angen triniaeth, ac sydd ei angen am fwy o amser oherwydd eu bod yn byw gyda chanser am fwy o amser.

Mewn pum mlynedd, os ydym yn gwneud dim, bydd y galw am ofal gan gleifion yn fwy na’n gallu i’w ddarparu. Mae mwy o alw am wasanaethau oherwydd achosion uwch o ganser, ond rydym hefyd yn gweld cleifion sydd angen gofal mwy cymhleth.
Nid yw’r amgylchedd presennol i gleifion yn caniatau i ni ddarparu’r profiad o’r ansawdd uchaf i gleifion, eu teuluoedd a’u gofalwyr. Nid yw’n cefnogi ni ddigon i wella ein maesydd para i fyw ac ansawdd bywyd, sydd yn ein barn ni, yn flaenoriaethau uchel.

Na, nid yw’r penderfyniad hwn wedi cael ei wneud eto. Rydym wedi cael gwahoddiad i weithio ar y cyd ar ddatblygu ein Rhaglen Amlinellol Strategol (SOP) gyda phawb sy’n ein helpu i ddarparu gwasanaethau canser a gyda’r rhai hynny sydd wedi ei dderbyn. Rydym yn awr yn gwneud hynny, ac yn adeiladu achos busnes manwl a fydd yn cael ei gyflwyno i Lywodraeth Cymru yn gynnar yn 2016. Bydd hyn yn disgrifio ffurf canolfan ganser ac o bosibl, uned radiotherapi lloeren y credwn sydd yn addas i gwrdd ag anghenion cleifion ar gyfer y degawdau sydd i ddod. Bydd hefyd yn cynnig gwelliannau i’r daith ganser gyfan.

Fodd bynnag, rydym wedi bod yn meddwl llawer iawn am hyn. Gofynnwyd i ni fod yn gyfrifol am y rhaglen hon oherwydd ein henw da am ddarparu gofal rhagorol ac ymchwil o ansawdd uchel a gwelliannau i wasanaethau. Mae’r enw da hwn yn seiliedig ar y profiadau a adroddwyd gan gleifion ac ar y canlyniadau a gyhoeddwyd ar gyfer y triniaethau yr ydym yn uniongyrchol gyfrifol am eu darparu.

Ein rôl, fel Canolfan Ganser Felindre, fydd darparu gwasanaethau gofal trydyddol a llawfeddygol i gleifion ar draws De Ddwyrain Cymru, a rhai gwasanaethau radiotherapi arbenigol ar gyfer De Cymru gyfan. Rydym yn credu ein bod yn adnabod ac yn darparu’r gwasanaeth trydyddol hwn yn dda iawn. Rydym yn deall bod angen i’n gwasanaeth gael ei hintegreiddio i gynnwys poblogaethau preswyl pob un o’r Byrddau Iechyd rydym yn darparu gofal iddynt. Bydd galw bob amser am Ganolfan Ganser, i ddarparu’r mwyafrif o’r gwasanaethau radiotherapi, gofal arbenigol ac ymchwil ar gyfer De Ddwyrain Cymru gyfan ac felly, bydd angen cael cyfleusterau cleifion mewnol a chleifion allanol arbenigol.

Yn y bôn, mae angen i ni benderfynu pa wasanaethau sydd angen i ni eu darparu yn y ganolfan arbenigol, a pha wasanaethau y gellir eu darparu’n fwy lleol.
Mae angen newid y ffordd rydym yn cefnogi’r broses o ddarparu gofal canser mewn ysbytai lleol hefyd. Bydd hyn yn digwydd ym mhob uned ganser. Rydym eisiau ailgynllunio gwasanaethau gofal eilaidd a chanolbwyntio ar y claf. Bydd hwn yn fodel llawer mwy diffiniedig o ofal lle mae Felindre, a thimau gofal eilaidd acíwt a haemato-oncoleg yn dod at ei gilydd i ddarparu gofal cyflym, effeithiol, teg a rhagorol mewn unedau ysbyty penodol.

Na, mae’n llawer mwy nag adeilad. Rydym yn gweithio gyda phawb sy’n ymwneud â chanser – cleifion a’u teuluoedd, y byrddau iechyd sy’n comisiynu ein gwasanaethau, ein staff, y mudiadau gwirfoddol, y Rhwydweithiau canser a phartneriaid eraill – i wella ansawdd a chanlyniadau gwasanaethau canser.  Mae hyn yn golygu atal, canfod, diagnosio a chefnogi yn well, a darparu  addysg ac ymchwil a fydd yn cyflwyno gwelliant parhaus o ran profiad a chanlyniadau i gleifion.

Bydd angen i’r gwasanaeth newydd hwn gael ei ddarparu mewn cyfleusterau gwell ar hyd a lled De Ddwyrain Cymru.  Yn ogystal â chanolfan ganser newydd, mae angen i ni ailgynllunio gwasanaethau fel y byddant yn cael eu darparu o amgylch y claf. Felly, dylai gwasanaethau gael eu darparu yn y cartref neu yn y gymuned yn fwy aml, neu mewn lleoliadau gofal sylfaenol ac eilaidd.

Ond mae’n wir y bydd angen i ni gael canolfan ganser newydd yn Felindre yn ystod y deng mlynedd nesaf, yn lle’r ganolfan bresennol sydd wedi ein gwasanaethu’n dda am drigain mlynedd.  Wrth ddylunio’r ganolfan hon, dylid ystyried pa wasanaethau fydd angen cael eu darparu’n  ‘ganolog’, a pha rai y gellir eu darparu’n lleol.

© Transforming Cancer Services 2017
Wedi’i greu gan CREO